Fabryka Zegarów Wieżowych, oddział Muzeum Rzemiosła w Krośnie

W secesyjnej kamienicy przy ulicy Piłsudskiego 19 w Krośnie mieściła się kiedyś Pierwsza Krajowa Fabryka Zegarów Wieżowych – przedsiębiorstwo Michała Mięsowicza, które na początku XX wieku dostarczało precyzyjne mechanizmy na wieże kościołów i ratuszy w całej ówczesnej Polsce. Po dwuipółletniej przebudowie budynek odzyskał swoją historyczną tożsamość jako Fabryka Zegarów Wieżowych – oddział Muzeum Rzemiosła otwarty w kwietniu 2026 roku. To jedyne w Polsce, a być może w całej Europie muzeum poświęcone zegarom wieżowym i pomiarowi czasu.

Historia fabryki Michała Mięsowicza

Michał Mięsowicz urodził się w 1864 roku w Korczynie pod Krosnem, w rodzinie o silnych tradycjach rzemieślniczych. W latach 1901-1938 prowadził w tym budynku Pierwszą Krajową Fabrykę Zegarów Wieżowych – przedsiębiorstwo, które zapisało się w historii polskiego rzemiosła. Jego zegary trafiały na wieże kościelne i ratuszowe w wielu miastach, a precyzja wykonania i niezawodność mechanizmów przyniosły mu uznanie w całym kraju.

Mięsowicz to postać wielowymiarowa. Pełnił funkcję wiceburmistrza Krosna, walczył o elektryfikację miasta, angażował się w rozwój edukacji, sportu i kultury. Działał też w towarzystwie ochrony zwierząt – szczegół, który odkryła Katarzyna Solińska podczas prac nad ekspozycją. Jego życiorys mógłby obdarować kilka osób, a że przyszło mu żyć w przełomowych czasach, historia stała się jeszcze bardziej fascynująca.

Kamienica, w której mieściła się fabryka, to secesyjny budynek wzniesiony na przełomie XIX i XX wieku, popularnie zwany „domem z zegarem”. Od 1990 roku była siedzibą Muzeum Rzemiosła, które we wrześniu 2023 roku zamknięto, by przeprowadzić kompleksową metamorfozę obiektu.

Co zobaczysz w Fabryce Zegarów Wieżowych

Ekspozycja rozciąga się na kilku poziomach i każdy ma swój klimat. Na parterze w zielonych salach odtworzono atmosferę domu Michała Mięsowicza – domowy buduار zegarmistrza, gdzie poznasz jego osobistą historię, rodzinne dokumenty i drogę do mistrzostwa. Przestrzeń zaprojektowano tak, by poczuć ducha epoki i zrozumieć, kim był człowiek stojący za słynną fabryką.

Zejście do piwnic to przejście w zupełnie inny świat. Surowe, fabryczne wnętrze, gdzie rządzą maszyny i mechanizmy. Tu odsłonięto zasypane kiedyś piwnice – ręczną robotą, bo nie było możliwości wprowadzenia sprzętu mechanicznego. W tych podziemiach czeka odtworzona fabryka zegarów z autentycznymi urządzeniami i prezentowanymi mechanizmami, które pozwalają zrozumieć skalę i precyzję produkcji zegarów wieżowych.

Muzeum przygotowano jako małe centrum nauki związane z czasem. Zwiedzający poznają zasady działania zegarów, różnorodność mechanizmów i stopień ich dokładności. Jest projekcja nieba, zegar wodny z przelewającą się specjalną cieczą, klepsydry i interaktywny przycisk, do którego można przyłożyć dłoń i sprawdzić swoje wyczucie czasu. Jak mówi zastępca dyrektora Magdalena Czelna-Mikosz, wszystko po to, by zaciekawić także najmłodszych zwiedzających, którzy mogą rozwiązywać różne zagadki.

Interaktywna wystawa o czasie i jego pomiarze

To nie jest tradycyjne muzeum, gdzie tylko się patrzy. Liczne stanowiska interaktywne pozwalają samodzielnie odkrywać tajemnice pomiaru czasu. „Tu każdy kluczyk coś uruchamia” – tak dyrektor Marta Rymar opisuje filozofię wystawy. Można dotykać, eksperymentować, uruchamiać mechanizmy.

Ekspozycja edukuje o czasie i jego pomiarze, ale robi to w sposób angażujący. Zwiedzający nie tylko oglądają oryginalne mechanizmy zegarowe zaprojektowane i wykonane przez Mięsowicza, ale też mogą zobaczyć projekty i dokumenty opowiadające o pracy fabryki. Historia miesza się tu z nowoczesną formą prezentacji – przestrzeń została zaprojektowana tak, by czas stał się bohaterem, którego nie tylko oglądamy, ale przeżywamy.

Podczas prac remontowych odsłonięto zasypane piwnice, przeprowadzono skomplikowane prace konstrukcyjne. Całą przestrzeń zaaranżowano na nowo, tworząc miejsce, które łączy tradycyjne techniki rzemieślnicze z nowoczesną edukacją interaktywną.

Dla kogo jest ta atrakcja

Fabryka Zegarów Wieżowych to miejsce uniwersalne. Rodziny z dziećmi znajdą tu interaktywne stanowiska i zagadki, które zamienią zwiedzanie w zabawę. Miłośnicy historii i techniki docenią autentyczne mechanizmy i opowieść o krośnieńskim przemyśle z przełomu wieków. Nawet osoby, które zwykle omijają muzea, mogą być zaskoczone – to przestrzeń żywa, nowoczesna, zaprojektowana tak, by angażować, a nie tylko informować.

Szczególnie ciekawie wypada część edukacyjna związana z pomiarem czasu. Różne rodzaje zegarów – od wodnych po mechaniczne – pokazują, jak przez wieki ludzkość próbowała ujarzmić nieuchwytny czas. To temat uniwersalny, który przemawia do każdego.

Uroczyste otwarcie i pierwsze dni działalności

Fabryka Zegarów Wieżowych została oficjalnie otwarta 29 kwietnia 2026 roku podczas kilkudniowego wydarzenia, które trwało do 3 maja. Program inauguracji był wyjątkowy – od konferencji naukowej „Homo Faber” o rzemieślnikach w życiu dawnych miast, przez premierę filmu „Mięsowicz. Konstruktor czasu” z Bartłomijem Topą w roli głównej, po całodobowy program „24 godziny czasu”, podczas którego fabryka pozostawała otwarta nieprzerwanie.

Nocne zwiedzanie z latarkami, poetycka noc o czasie o drugiej w nocy, sesja relaksacyjna przy tykającym zegarze o czwartej rano, poranek z jogą i kawą krośnieńską o ósmej – muzeum pokazało, że może być przestrzenią dostępną i otwartą na różnorodne formy obecności. W ciągu kilku dni otwarcia nową przestrzeń odwiedziło około 2400 osób, co potwierdza duże zainteresowanie tym miejscem.

Bartłomiej Topa został ambasadorem Muzeum Rzemiosła i wcielił się w rolę Michała Mięsowicza w wyprodukowanym przez muzeum filmie. Wziął też udział w kampanii medialnej promującej powstanie nowego oddziału.

Projekt transgraniczny z funduszami europejskimi

Powstanie Fabryki Zegarów Wieżowych było możliwe dzięki wsparciu z programu Interreg Polska – Słowacja 2021-2027. Projekt „Muzeum – moja przestrzeń czasu” realizowano wspólnie ze Szaryskim Muzeum w Bardejovie na Słowacji. Dokonano kompleksowej renowacji i rozbudowy obiektu, tworząc przestrzeń, która łączy tradycyjne techniki rzemieślnicze z nowoczesną formą edukacji.

Inwestycja ta nie tylko ocaliła od zapomnienia unikatowe mechanizmy zegarowe, ale także stworzyła nową ofertę turystyczną przyciągającą gości z obu stron granicy. Dziedzictwo kulturowe pogranicza polsko-słowackiego zyskało nowy punkt na mapie turystycznej.

Informacje praktyczne – godziny otwarcia i bilety

Fabryka Zegarów Wieżowych mieści się przy ulicy Piłsudskiego 19 w Krośnie. Muzeum oferuje również zajęcia edukacyjno-warsztatowe, w tym kameralne warsztaty w pracowni konserwacji zegarów z zegarmistrzem, gry miejskie dla rodzin czy spacery historyczne śladami czasu i Michała Mięsowicza.

Podczas uroczystego otwarcia wszystkie wydarzenia i zwiedzanie były bezpłatne. Aktualne informacje dotyczące godzin otwarcia, cen biletów i rezerwacji warsztatów dostępne są na stronie muzeumrzemiosla.pl oraz pod numerem telefonu 515 252 776. Na zwiedzanie warto zarezerwować około 1-2 godzin, choć miłośnicy mechanizmów i historii techniki mogą spędzić tu znacznie więcej czasu.

Dojazd do Krosna jest prosty – miasto leży w południowo-wschodniej Polsce, dobrze skomunikowane z Rzeszowem i innymi ośrodkami regionu. Sama kamienica znajduje się w centrum miasta, więc dotarcie na miejsce nie sprawia trudności.